gaydar nghĩa là gì?
Tác giả: Gaydar Inc. ·
gaydar là tiếng lóng chỉ linh cảm rằng ai đó là gay. Từ này ghép từ "gay" và "radar", và từ điển ghi nhận nó xuất hiện vào đầu thập niên 1980. Các nhà nghiên cứu đã kiểm tra linh cảm này và thấy nó dựa vào định kiến nhiều hơn là giác quan thứ sáu. Gaydar cũng là tên app của bọn mình, nơi không ai phải đoán, vì mọi người tự nói mình là ai.
Từ gaydar từ đâu mà ra?
gaydar ghép "gay" với nửa sau của "radar". Dictionary.com ghi nhận lần dùng đầu tiên trong khoảng 1980 đến 1985 và định nghĩa nó là "khả năng trực giác hay cảm nhận được cho là có của một người để nhận ra người đồng tính". Cambridge Dictionary thì ngắn hơn: "khả năng nhận ra ai đó là gay".
Hãy để ý chữ "được cho là" trong định nghĩa đầu tiên. Từ điển đang nói rằng có người tuyên bố mình có khả năng này. Không phải là họ thật sự có.
gaydar có thật không?
Không như trò đùa vẫn nói. Năm 2016, các nhà tâm lý học ở University of Wisconsin-Madison công bố năm thí nghiệm về ý tưởng này trên Journal of Sex Research. Kết luận của họ là xu hướng tính dục không hiện ra trên khuôn mặt. Họ viết rằng thứ người ta gọi là gaydar thật ra là một cách gọi khác của việc dùng định kiến: đoán một người đàn ông là gay vì anh ấy ăn mặc đẹp hoặc làm một nghề nào đó.
Cũng bài nghiên cứu đó cho thấy niềm tin làm thay đổi hành vi. Những người được bảo rằng gaydar là thật dùng định kiến nhiều hơn nhóm đối chứng. Những người được bảo rằng đó chỉ là cái nhãn cho việc dùng định kiến thì làm vậy ít hơn.
Vậy cảm giác là thật, còn radar thì không. Một phỏng đoán dựa trên định kiến sẽ bỏ sót mọi người queer không giống hình mẫu, và trúng cả đống người straight lại giống.
Máy tính có gaydar được không?
Có nhà nghiên cứu đã thử. Một nghiên cứu của Stanford công bố năm 2018 huấn luyện phần mềm bằng 35.326 bức ảnh khuôn mặt. Chỉ với một tấm ảnh, nó phân biệt được đàn ông gay và straight 81 phần trăm số lần, và phụ nữ là 71 phần trăm. Người xem cùng những tấm ảnh đó đạt 61 và 54 phần trăm.
Các tác giả không coi đây là trò vui trong buổi tiệc. Họ viết rằng kết quả này "phơi bày mối đe dọa với quyền riêng tư và sự an toàn của đàn ông và phụ nữ đồng tính". Bọn mình đồng ý. Bạn là ai là việc của bạn tự nói ra, và không ai nên bị camera outing.
Làm sao tìm được người cùng cộng đồng mà không cần đoán?
Bỏ radar đi và đến nơi mọi người tự lên tiếng cho mình.
- Hỏi, rồi tin câu trả lời. Đây là cách duy nhất chưa từng sai.
- Đến những nơi người queer vẫn thường ở: quán bar, quán cà phê, hiệu sách, trung tâm cộng đồng.
- Dùng một app nơi mọi người tự ghi bản dạng của mình trên hồ sơ.
Cái cuối cùng chính là thứ bọn mình đã làm. Trên Gaydar, thành viên nói mình là ai và đang tìm gì, còn bản đồ cho thấy các địa điểm queer gần bạn. Ở Mỹ và Canada, bản đồ còn hiện cả các doanh nghiệp do người LGBTQ+ làm chủ. Gaydar chạy trên iPhone, Android và mọi trình duyệt.
Câu hỏi thường gặp
- "gaydar của mình đang reo" nghĩa là gì?
- Người nói có linh cảm rằng ai đó gần đó là gay. Thường là câu đùa giữa bạn bè.
- Nói gaydar có bất lịch sự không?
- Còn tùy cách dùng. Trong cộng đồng queer, từ này phần lớn là để đùa. Nếu dùng để đoán già đoán non về một người lạ, nó có thể khiến ai đó bị outing hoặc bị gắn cái nhãn họ không chọn.
- App Gaydar có giống cái từ đó không?
- Không. Gaydar là app hẹn hò và cộng đồng cho toàn bộ phổ LGBTQ+. App mượn cái từ này nhưng không đoán gì về ai cả: thành viên tự mô tả mình.